De Sprengenberg
In Haarle op de Sallandse Heuvelrug ligt het karakteristieke huis De Sprengenberg. Maak kennis met zijn historie,zijn voormalige bewoners en zijn eigenaren.
Welkom
Op deze website wil Familievereniging De Sprengenberg geïnteresseerden informeren over de bijzonderheden van dit markante huis uit het begin van de twintigste eeuw. Het huis De Sprengenberg wordt door de huidige eigenaar, de Stichting Huis Bergh te 's Heerenberg, vanaf 1969 in erfpacht uitgegeven aan Familievereniging De Sprengenberg.
De ruim 120 leden van deze vereniging zijn de nakomelingen van de stichter van het huis, de heer A.A.W. van Wulfften Palthe (1851-1929). Het huis is in gebruik bij de leden van de vereniging. Zij dragen zorg voor de instandhouding van het huis met de daarbij behorende inboedel en tuin. Het huis en de omliggende tuin zijn niet opengesteld voor publiek.
Huis De Sprengenberg
Het markante landhuis De Sprengenberg met zijn opvallende toren is in de wijde omtrek te zien rondom Haarle (gemeente Hellendoorn). Het huis is gebouwd op een 35 meter hoge heuvel die onderdeel is van de Sallandse Heuvelrug, die ca. 200.000 jaar geleden is opgestuwd tijdens de ijstijd.
Op deze boomloze met heide begroeide heuvel liet de heer A.A.W. Wulfften Palthe, medeoprichter van de Gebroeders Palthe, later Palthe’s Textielveredelings-bedrijf N.V., tussen 1898 en 1910 een huis met een toren bouwen. De familie Palthe uit Oldenzaal is een familie die van oudsher dominees en rechters voortbracht (zie boek De Gebroeders Palthe van D.W. van Wulfften Palthe WJzn., uitgave 2001).
Het aangrenzende landgoed
Sprengenberg duidt op sprengen. Dat zijn bronnen die zich ten zuiden van het huis bevinden. Ten noorden van het huis liggen leemputten en oeroude grafheuvels, die begroeid zijn met heide en jeneverbesstruiken. De Sprengenberg ligt westelijk van de Haarlerberg en heeft uitzicht op Zutphen, Deventer, Heeten, Raalte en Zwolle.
Het 907 hectare tellende Landgoed De Sprengenberg wordt beheerd door Natuurmonumenten. Het landgoed heeft bijzondere landschappelijke kenmerken met bijhorende oude veldnamen zoals Wolfslenke, Diepe hel, Holle weg en Oase. Er is veel begroeiing van vossebes en bosbes. Dit gebied viel onder de Marke Haarle en werd aan het eind van de 19e eeuw door A.A.W. Wulfften Palthe aangekocht. Hier liet hij dit 'vakantiehuis' bouwen waar zijn reumatisch aangelegde echtgenote Maria Aurelia Engberts zich wel voelde.
De inrichting van het huis
De heer A.A.W. van Wulfften Palthe was een echte innovator. Het huis was toendertijd al geheel selfsupporting. Zo is er nog steeds een eigen watervoorziening uit een 30 meter diepe put. Vroeger werd het water door een rondlopend paard in een reservoir van 10.000 liter op de toren gepompt. Nu is er een elektrisch aangedreven pomp onder in de put.
In het allereerste begin was er gasverlichting op acetyleen, later vervangen door electriciteit opgewekt door een windmolen. Weer later werd deze vervangen door een generator.
Het huis was voor die tijd zeer modern en had een lift in de toren voor de bagage van de vele gasten en ook een etensliftje vanuit de keuken in het souterrain naar de eethal. Het huis is niet opengesteld voor het publiek.
Wandelroute De Sprengenberg
Met dank aan Mascha van Wandeldingen.nl