Landgoed De Sprengenberg | historie

Het 907 hectare grote landgoed werd vanaf 1907 ontgonnen door de Heidemaatschappij. Door jarenlange begrazing door schapen en het plaggen voor brandstof en de veehouderij (potstallen) bleef het heidelandschap zonder opslag van bomen intact. Om nu toch bossen van voornamelijk grove den (voor het stutten van de mijngangen in Zuid-Limburg) te verkrijgen werd de heide geploegd, aanvankelijk door een 6-span ossen en later door een stoomploeg. Daarna werden er bossen en lanen ingeplant, o.a. een beukenlaan met een lengte van 1,5 km. lopende van het huis in zuidelijke richting. Veel bomen die we nu exoten noemen, en die in het begin van de 20e eeuw zeer in de mode waren, werden geplant, zoals Amerikaanse eik, lariks, douglas den, tamme kastanje en een klein pinetum (door brand gedeeltelijk verdwenen). De natuurlijke begroeiing is berk en grove den.

In 1923 richtte A.A.W. de N.V. Land - en Bosbouw Maatschappij 'De Sprengenberg' op. Na verloop van tijd kon houtverkoop worden gerealiseerd die duurde tot de mijnsluitingen. In 1965 is in de bossen nabij het huis door Piet Bouman, de oudste kleinzoon van A.A.W. en mede-oprichter van de familievereniging, een rhododendronkwekerij gestart samen met een Boskoopse kweker. De nog aanwezige rhododendrons aan weerszijden van de lanen herinneren aan deze in 1992 beëindigde activiteit.

Het landgoed met zijn 907 hectare is in 1969 overgenomen door de Stichting Huis Bergh. De familievereniging sloot een erfpachtcontract met deze stichting voor het huis en de tuin. In 1984 is het beheer en gedeeltelijke eigendom van het omliggende landgoed in handen gekomen van de “Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten”. Landgoed De Sprengenberg is nu onderdeel van het Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug. 

Sinds de splitsing van het oorspronkelijke natuurmonument 'De Sprengenberg' bestaat het huidige landgoed, in het bezit van de Stichting Huis Bergh, uit een terrein van circa 45 hectare. Op dit perceel zijn gelegen  het huis De Sprengenberg met zijn tuin en toegangspoorten, de voormalige boswachterswoning, de tennisbaan,  schuren, het voormalige badhuisje, de rhododendron- en azaleatuin (ook wel het “keukenhofje” genoemd) bij de voormalige kwekerij van Piet Bouman en de grafheuvels uit de bronstijd. Het gebied, verder bestaande uit bos en heide, strekt zich met name aan de noordzijde van het huis uit en omvat een groot deel van de oprijlaan richting Haarle.

Natuurmonumenten heeft een prachtige wandeling uitgezet over de heuvels van De Sprengenberg. Deze wandeling start en eindigt bij Herberg De Pas. Daar start deze oranje wandelroute. Er zijn ook wandelingen te reserveren met de boswachter. Meer info via onderstaande link.

Fotografie: met dank aan Natuurmonumenten, Mascha van Wandeldingen.nl, Henk Hoogeveen en Maaike van Heek.